Xρήστος Μηλιώνης Εκτύπωση
Σάββατο, 07 Νοέμβριος 2009 20:44

Ο Χρήστος Μηλιώνης υπήρξε μια από τις θρυλικότερες μορφές τού ελληνικού αρματολισμού στον 18ου αιώνα. Γεννημένος πάνω στα κορφοβούνια της Δωρίδας, από το χωριό μας -  στη γραφική Ποτιδάνεια, στάθηκε ένας πραγματικός σταυραετός των βουνών, ένας αληθινός αετός της Ρούμελης καθώς τον έκραζαν τα παλληκάρια του. O ελληνικός  λαός τραγούδησε τα ανδραγαθήματά του και τον ηρωισμό του με τα ζωηρότερα χρώματα, με τις δυνατότερες εικόνες. Ο λαϊκός  θρύλος, γόνιμος και ανεξάντλητος, περιτύλιξε το όνομά του με μιαν ιδιαίτερη αίγλη, μ' έναν απέραντο θαυμασμό για
τα κατορθώματα του. Όπως όλα τα ηρωικά πρόσωπα στον καιρό της σκλαβιάς, όπως όλοι οι μεγάλοι κλεφταρματολοι, αυτοί οι πρόδρομοι και πρόμαχοι της ελευθερίας τού Γένους, έτσι κι ο Μηλιώνης έγινε θρύλος και τραγούδι στα χείλη του λαού. Με τη δράση και τα κατορθώματα του Χρήστου Μηλιώνη, αυτού τού μεγάλου κλεφταρματολού της Ρούμελης στον 18ου αιώνα, ασχολήθηκαν ως τα σήμερα πολλοί Ιστορικοί και λογοτέχνες, και πρώτος απ' όλους ο κορυφαίος πεζογράφος μας, Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ο καθένας από τη σκοπιά του και με τον τρόπο του έδωσαν διάφορες φάσεις από τη δράση του. Αλλά θέματα όπως η ηρωική εποχή του αρματολισμού, και πρόσωπα όπως ο Χρήστος Μηλιώνης, ο θρυλικός αετός της Ρούμελης, δεν εξαντλούνταν ποτέ, δεν έχουν ποτέ τελειωμό στην ψυχή και στην
ιστορία τού Έθνους.
Η χαρακτηριστική ιστορία του Χρήστου Μηλιώνη που έχει γίνει και τραγούδι είναι η εξής: "Μετά από μια επανάσταση των Ελλήνων εναντίων των Τούρκων γύρω στα 1750, μία νύχτα στρατοπέδευσαν πάνω απ' τα Σάλωνα που είναι κάτι βράχια ώσπου να ξημερώσει. Τους επιτέθηκαν όμως οι Τούρκοι και σκοτώθηκε ο οπλαρχηγός Αραπογιώργος απ' την Αγιά Θυμιά.
Ο Χρήστος Μηλιώνης πέρασε στην Αιτωλία και συνέχεια στην Άρτα όπου αιχμαλώτισε τον Κατή και δυό Αγάδες. Αυτό έκανε κρότο στην Τουρκία και εκδόθηκε Σουλτανικό φιρμάνι στους Δερβεναγάδες της Αιτωλίας Μουχτάρ Κλεισούρα και Μαυρομάτη να εξοντωθεί ο Μηλιώνης. Τα 'μαθε αυτά ο Χρήστος Μηλιώνης και φυλαγόταν αποτελεσματικά. Τότε μπήκαν σε ενέργεια τα γνωστά στους Τούρκους μέσα. Ο δόλος και η μπαμπεσιά. Έβαλαν το φίλο του Μηλιώνη, Σουλεϊμάν να τον πιάσει η να τον σκοτώσει. Ο Σουλεϊμάν κάλεσε τον Μηλιώνη στο σπίτι του και του έκανε ένα πλούσιο τραπέζι. Μετά του είπε ποιός ήταν ο σκοπός του και τον κάλεσε να παραδοθεί γιατί αν τον άφηνε να φύγει θα έχανε αυτός το κεφάλι του. Ο Μηλιώνης αρνήθηκε και τον είπε άπιστο φίλο. Ο Σουλειμάν προσβλήθηκε και επειδή ήταν και αυτός παλληκάρι κάλεσε τον Μηλιώνη να μονομαχήσουν. Αυτό και έγινε και κατά σύμπτωση σκοτώθηκαν και οι δυό. "

Το τραγούδι είναι:

Τρία πουλάκια κάθονται ‘ς τη ράχη 'ς το λημέρι,
τό να τηράει τον Αρμυρό, τάλλο κατά το Βάλτο,
το τρίτο το καλύτερο μοιριολογάει και λέει,
Κύριε μου, τι να γίνηκεν ο Χρήστος ο Μηλιόνης;
Ουδέ 'ς το Βάλτο φάνηκε, ουδέ 'ς την Κρύα βρύση.
Μας είπαν πέρα πέρασε κ’ επήγε προς την Άρτα,
κ' επήρε σκλάβο τον κατή μαζί με δύο αγάδες.
Κι' ο μουσελίμης τ' άκουσε, βαριά του κακοφάνη,
Το Μαυρομάτη νέκραξε και το Μουχτάρ Κλεισούρα.
«Εσείς, αν θέλετε ψωμί, αν θέλετε πρωτάτα,
το Χρήστο να σκοτώσετε, τον καπετάν Μηλιόνη.
Τούτο προστάζει ο βασιλιάς και μόστειλε φερμάνι.»

Παρασκευή ξημέρωσε, ποτέ να μη είχε φέξη!
κί' ο Σουλεϊμάνης στάλθηκε να πάγη να τον εύρη.
'Στον Αρμυρό τον έφτασε κι' ως φίλοι φιληθήκαν.
Ολονυχτίς επίνανε όσο να ξημερώση.
Και όταν έφεξε η αυγή πέρασαν 'ς τα λημέρια.
Κι' ο Σουλεϊμάνης φώναξε του καπετάν Μηλιόνη,
"Χρήστο, σε θέλει ο βασιλιάς, σε θέλουν κ' οι αγάδες.
-Όσο 'ν' ο Χρήστος ζωντανός Τούρκους δεν προσκυνάει."
Με το τουφέκι τρέξανε ο ένας να φάη τον άλλο.
Φωτιάν εδώσαν 'ς τη φωτιά, κ’ έπεσαν εις τον τόπο.


Ζωζώ Σ. Σταυροπούλου στον πρόλογο του βιβλίου της, "Χρήστος Μηλιώνης -Ο αετός της Ρούμελης" γράφει : "Ταπεινό ευλαβικό μνημόσυνο στο Χρήστο Μηλιώνη και στην εποχή του, στα εκατόν πενήντα χρόνια της Ελληνικής Εθνεγερσίας, είναι και τούτο το βιβλίο που κρατάς στα χέρια σου αγαπητέ αναγνώστη. Το βιβλίο χωρίζεται σε δυο μέρη, σε δυο ενότητες.
Στο πρώτο μέρος δίνεται μια μυθιστορηματική αναπαράσταση της ζωής και της εποχής του Χρήστου Μηλιώνη. Η Ιστορία και η φαντασία, ο μύθος και η παράδοση, συνεργάζονται και άλληλουφαινονται για να δοθεί μια πλατύτερη εικόνα της ζωής και της εποχής του Μηλιώνη. Φρόντισα ν' αξιοποιήσω πιο πολύ τη λαϊκή παράδοση γύρω  από τον Χρήστο Μηλιώνη, χωρίς ωστόσο ν' απομακρυνθώ από την ιστορία. Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου  δίνετε, ένα ιστορικό μελέτημα βασισμένο σε συγκεκριμένες ιστορικές πήγες και ντοκουμέντα. Στο μελέτημα αυτό μαζί με την προσωπικότητα του Μηλιώνη δίνεται και μια γενικότερη εικόνα της ηρωικής εποχής του κλεφταρματολισμου. Και τα δυο αυτά μέρη του βιβλίου αποτελούν μιαν  αδιάσπαστη ενότητα, μιλούν για τον αετό της Ρούμελης Χρήστο Μηλιώνη. Αν πέτυχα ή όχι στην προσπάθειά μου, ο αναγνώστης θα το κρίνει, σ' αυτού την ψυχή θέλω να μιλήσω πιο πολύ.

Ζωζώ Σ. Σταυροπούλου

Ένα από τα αντίτυπα του βιβλίου βρίσκεται στην βιβλιοθήκη του χωριού μας με την υπογραφή και την αφιέρωση της συγγραφέως.

 

 

 

Τελευταία Ενημέρωση στις Σάββατο, 07 Νοέμβριος 2009 20:55